Doğum

PREMATÜRE DOĞUM

Türkiye’de doğan yüz bebekten 9’u, anne karnındaki normal gelişim süresini tamamlamadan dünyaya geliyor. Doğum anomalisi olmayan prematüre yeni doğan her yüz bebekten 75’i ölüyor. Bu trajik sonucun önlenebilmesi için, ilk yapılması gereken, kaliteli bir gebelik öncesi ve gebelik esnasında tıbbî danışma ve bakım ile bazı risk faktörlerinin elenmesi veya uygun önlemler alınarak riskin en aza indirilmesi. Meselâ, sigaranın kesilmesi, gereksiz kürtajların önlenmesi, anneye ait hastalıkların tıbbî veya cerrahi olarak kontrol altına alınması vb. Doğumun, gebeliğin 37. haftasından önce gerçekleşmesine erken doğum denmektedir. Türkiye’de doğan her yüz bebekten 9’u erken doğmaktadır. Doğumsal anomaliler dışında, yeni doğan prematüre her yüz bebekten 75’i erken doğum nedeniyle ölmektedir. Kötü sosyo-ekonomik yaşam koşulları, üretken yaş sınırının çok altında veya üstünde gebe kalmak, sigara içmek ve doğum öncesinde yeterli tıbbî destek alamamak, bu trajik sonucun en önemli nedenleri arasındadır. 1950’li yıllardan bu yana erken doğum oranında herhangi bir değişiklik olmaması çok düşündürücüdür.

 Erken Doğumun Nedenleri

Tüm erken doğum vakalarının yaklaşık üçte birinde gebelikte gelişen anneye veya bebeğe ait komplikasyonlar sorumludur. Erken doğum vakalarının geri kalan üçte birinden ise erken membran rüptürü sorumludur. Bu başlık altında toplanan membran rüptürleri, açıklayıcı neden saptanamadığı için “kendiliğinden” olarak kabul edilir, ancak bu vakaların çoğuna belirti vermeyen enfeksiyonların neden olduğu düşünülmektedir.

Erken Doğum Riski Olan Hastalara Yaklaşım

Erken doğum ciddi yenidoğan ölüm nedeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Yeni doğanda akciğer, kalp, bağırsak hastalıkları, öldürücü enfeksiyonlar ve beyin kanaması gibi çok ciddi ve tedavisi çok karmaşık problemlerin yol açtığı prematüre doğumların, en önde gelen yeni doğan ölüm nedeni olduğunu bir kere daha önemle hatırlatmamız gerekir. İlk aşamada, kaliteli bir gebelik öncesi ve gebelik esnasında tıbbî danışma ve bakım ile bazı risk faktörlerinin elenmesi veya uygun önlemler alınarak riskin en aza indirilmesi (meselâ, sigaranın kesilmesi, serklaj operasyonları, gereksiz kürtajların önlenmesi, anneye ait hastalıkların tıbbî veya cerrahi olarak kontrol altına alınması) prematüre doğum tedavisi veya prematüre bebeğin bakımından çok daha kolay, daha az masraflı ve daha başarılı olacağı için tedavide ilk aşamada düşünülmelidir. Tüm bunlara rağmen prematüre doğum tehdidi ile karşımıza gelen hastada çok kısa bir zaman içinde gebeliğin sürdürülmesinin yararı ölçülmelidir. Gebeliğin devamının anne yaşamını tehlikeye sokacağı veya doğacak bebeğin sağlığına bir yarar getirmeyeceği durumlarda, en uygun kurallar çerçevesinde doğum sağlanmalı, aksi halde erken başlamış doğum sancılarının durdurulması için tedaviye hemen başlanmalıdır. Tedavi amacıyla kullanılan ilaçları üç grupta toplayabiliriz:

 1) Tokolitik İlaçlar: Rahmin erken başlamış kasılmalarını durdurmak amacıyla kullanılan ilaçlardır. Mutlaka hastane şartlarında ve ciddi gözetim altında kullanılması gerekir.

 2) Antibiyotikler: Enfeksiyonların, erken doğumdan sorumlu olduğu durumlarda tercih edilir.

 3) Glukokortikoidler: Gebeliğin 28-32. haftaları arasında kullanılan betametazon veya deksametazon, prematüre yeni doğanlarda görülen komplikasyonları ciddi olarak azaltmaktadır.

Tüm bu önlemlere rağmen, doğumun önlenemediği hastalarda doğum biçimi tamamen obstetrik kurallara uygun olarak, bebeğin mümkün olan en az travmaya maruz kalacak şekilde doğurtulması ve bu tarz doğumların bu bebeklerin bakımında yeterli deneyim ve teknolojik donanıma sahip hastanelerde yaptırılması yeni doğan kayıplarını önlemek kadar sağlıklı bir bebek için de çok önemlidir.

FETAL MAKROZOMİ

 (4 kilogramın üzerinde doğan bebek)

 Risk faktörleri olan hastaların gebelik takipleri makrozomi ihtimali göz önüne alınarak hem klinik hem de ultrasonografi ile çok dikkatli yapılmalı anne adayının gebelik esnasında aşırı gıda alımı kısıtlanmalı, kan şekeri düzeyi uygun sınırlarda tutulmalıdır. Fetal makrozomi, gebelik haftası ne olursa olsun bebeğin doğum esnasında ağırlığının 4 kg veya üstünde olduğu karşı durumu anlatan bir tanımdır. Bilindiği gibi gebelikte fetüse uygun glukoz desteğini sağlamak için annede bir dizi hormonal değişiklik oluşur. Gebeliğin ikinci yarısından itibaren artan HPL (human plasental laktojen), serbest ve bağlı kortizol ile prolaktin, annede bir insülin direncine neden olurlar ki bu da öğünler sonrasında kan şekerinin yükselmesine bağlı olarak insülin düzeyinin artmasına neden olur. Bazı hastalarda bu insülin artışı da yeterli olamaz ve gestasyonel diyabet (gebelik diabeti) tablosu ortaya çıkar. Glukoz (şeker) plasentayı kolaylaştırmış difüzyonla geçtiği için annedeki şeker yükselmesi sırasıyla bebekte kan şekerinin yükselmesine neden olur, glukoz hücre içinde artar, bebeğin kan insülin düzeyi yükselir ve tüm bu olayların doğal sonucu bebeğin aşırı büyüyerek 4 kilogramın üzerinde doğması, yani fetal makrozomidir. Ancak bilinmelidir ki glikozun plasentadan uygun şekilde transferi için annenin oksijen alımı, bunun transferi ve plasental yatağa gönderilmesi ve bebek dokularına oksijen taşınması için uygun miktarlarda fetal hemoglobinin olması şarttır. Bu aşamalardan bir tanesi bile yetersiz ise fetal makrozomi oluşamaz, değil dört kilogramın üzerinde olmak, bebek normal doğum ağırlığına bile ulaşamaz..

 Fetal Makrozominin Nedenleri

  1. Maternal Diyabet: Hangi tip olursa olsun (gestasyonel, insüline bağımlı, insüline bağımlı olmayan) diyabet fetal makrozominin en önde gelen nedenidir. Son zamanlarda yapılan çalışmalar anne kan şekerinin kontrol altında tutulmasının bile fetal makrozomiyi önlemeye yetmediğini göstermiştir.
  2. Maternal Obesite: Maternal obesite fetal makrozomi riskini 4-12 misli artırır.
  3. Miad Geçmesi
  4. Doğum Sayısının Artması (Multi Parite)
  5. İleri Maternal Yaş
  6. Bir Önceki Bebeğin Makrozomik Olması
  7. İri Maternal Yapı (Özellikle maternal boy)
  8. Genetik ve Kongenital Bozukluklar
  • Beckwith - Wiedemann Sendromu
  • Weaver Sendromu
  • Sotos Sendromu
  • Nevo Sendromu
  • Ruvalcaba - Wyhre Sendromu
  • Marshall Sendromu
  • Fragile - X sendromu
  • Carpenter Sendromu

Komplikasyonlar

Normal doğum eyleminin seyrinde her türlü sorun yaşanabilir. Travmatik ve müdahaleli doğumlar, artan sezeryan ihtiyacı, bebekte ve anne adayında doğum esnasında travmalar, doğum sonrası kanama, rahimde inversiyon veya yırtılma, ölü doğum oranı, normal bebeklere göre çok daha fazla görülür. Yenidoğan komplikasyonlarının travmalar sonucu oluşan kısmı dışında meydana gelen düşük Apgar* skoru ve çeşitli metabolik problemler (hipoglisemi, hipokalsemi, polisitemi, beslenme güçlüğü, uzayan sarılık) çoğu kez makrozomi ve makrozomiye neden olan annedeki sorunun bir bileşimi sonucu ortaya çıkar. Bunlar, ayrıntılı olarak, bu sayımızda, “iri bebek yazısında anlatılmaktadır.

Önleme

Yalnızca anne adayının şikayetleri ve fizik muayene ile doğum ağırlığı 4500 gramın üstünde olacak bebeklerin yüzde 28-53’ü saptanabilir. Fetal ağırlığın realtime ultrasonla değerlendirilmesi teşhis oranını artıracaktır. Risk faktörleri olan hastaların gebelik takipleri makrozomi ihtimali göz önüne alınarak hem klinik hem de ultrasonografi ile çok dikkatli yapılmalı anne adayının gebelik esnasında aşırı gıda alımı (400 kcal / gün) kısıtlanmalı kan şekeri düzeyi uygun sınırlarda tutulmalıdır.

Tedavi

Beklenen doğum tarihinin çok iyi hesaplanarak zamanında uygulanan indüksiyonlar ile fetal makrozominin anne adayı ve bebekte travmaya neden olmayacak düzeyde iken doğumun sağlanması, 5000 gramın üstündeki bebeklerde sezaryenle doğumun tercih edilmesi doğum stratejisinin esasını oluşturmalıdır.

Prognoz

Makrozomik bir bebek doğuran kadının bir diğer makrozomik bebeğe sahip olma ihtimalinin 2.5-4 misli arttığı bilinmelidir. Gebelik öncesi diyabetin tanınması ve tedavisinin sağlanması, gebelik süresince gestasyonel diyabet taramalarının yapılması, obezite sorunu olanların gebelik öncesi diyet programlarına ağırlık vermesinin sağlanması, genetik hastalıklar ile ilgili gebelik öncesi ve gebelik sırasında gerekli genetik testlerin yapılması en önde gelen önlemlerdir.

İlgili Makaleler

Formu Doldurun Sizi Hemen Arayalım